Kraakbeenherstel bestaat niet. Of toch wel?

Ouderdom komt met gebreken, dat weten we allemaal. Wat veel voorkomt bij zowel mannen als vrouwen is artrose. Omdat kraakbeen geen gevoelszenuwen bevat is het heel functioneel dat gewrichtsvlakken ermee bekleed zijn. Kleine afwijkingen kunnen echter de basis vormen voor grote problemen.

 Decennialang werd verondersteld dat artrose veroorzaakt wordt door uitdroging van het kraakbeen en dat bot-bot contact de enige reden van de pijn is. Gedeeltelijk klopt dit maar de hedendaagse wetenschap toont aan dat de realiteit een stuk genuanceerder ligt.

Degeneratief

Artrose is een degeneratief proces van het gewrichtskraakbeen dat tientallen jaren in beslag neemt voor het klachten veroorzaakt. Omdat het zoveel voor komt en daardoor een enorme maatschappelijke kostenpost vormt, wordt er al jaren op grote schaal onderzoek naar gedaan. Inmiddels weten we veel over hoe het gewrichtskraakbeen is opgebouwd en over hoe het slijtageproces wordt veroorzaakt. Dit biedt mogelijkheden voor vroegtijdig (be)handelen.

Artrosie therapie Deurne Fysio Jansen

Kraakbeen

In het menselijk lichaam onderscheiden we twee soorten kraakbeen; hyalien kraakbeen en fibreus kraakbeen. Hyalien kraakbeen is het soort waarmee gewrichtsvlakken bedekt zijn. Het is spiegelglad en erg sterk, maar tegelijkertijd bijzonder kwetsbaar. Kraakbeen bestaat voor vijf procent uit chondrocyten, deze produceren collageenvezels die de matrix/massa vormen. Omdat kraakbeen geen bloedvaten, zenuwen en lymfe-afvoer bevat, kan het zich van nature maar heel beperkt herstellen. Tot voor kort werd zelfs aangenomen dat terug groeien onmogelijk is, maar recente studies hebben hoopgevende resultaten getoond.

Letsel

De oorsprong van artrose ligt vaak in minuscule beschadigingen in het gewricht. Deze kunnen ontstaan door bijvoorbeeld sport, overgewicht of een trauma. Een normale lichamelijke respons op een beschadiging is een ontstekingsreactie. Om het letsel te herstellen komen diverse stoffen vrij, onder andere MMP’s (matrix metalloproteïnasen) Dit is een enzym dat bindweefsel tussen cellen kan afbreken. Voor bepaalde processen in het menselijk lichaam is dat functioneel, maar voor het gewrichtskraakbeen is dit funest, er wordt als het ware in de matrix geknipt.

Op basis van bovenstaande mag worden geconcludeerd dat een kleine beschadiging in het gewricht een lawine-effect kan veroorzaken. Om de pijn zoveel mogelijk te ontwijken gaan mensen anders bewegen. Dit kan ertoe leiden dat ook banden en spieren rondom het gewricht geïrriteerd raken. Om dat op te lossen ontkentent zich opnieuw een ontstekingsproces, hierdoor ontstaat nog meer schade aan de kraakbeenmatrix, enzovoorts. Om de rollende sneeuwbal te stoppen is het zaak om zo vroeg mogelijk in te grijpen. Geringe kraakbeenschade kan zich nog herstellen. Ingrijpen kan medicamenteus, operatief of conservatief gebeuren. Waarvoor gekozen wordt, is afhankelijk van de aard en ernst van het letsel.

De kracht van beweging

Het klopt dat het belangrijk is om gewrichten rust te gunnen bij pijn, dit om de al bestaande ontstekingsreactie niet te triggeren, maar toch is in de stoel blijven zitten een bijzonder slecht idee. Het gezegde dat ‘rust roest’ bestaat niet voor niets. Mensen met artrose hebben zowel last van pijn als van bewegingsbeperkingen. Directe gevolgen hiervan zijn afname van coördinatie en spierkracht. Wie niet beweegt zet deze gevolgen in de sneltrein.

Met regelmaat matig intensief bewegen kan ertoe bijdragen dat de klachten die worden veroorzaakt door artrose afnemen, daarnaast zorgt het ervoor dat de slijtage zich minder snel verder ontwikkelt. Een verklaring hiervoor is tweeledig. In de eerste plaats wordt het gewrichtsvlak minder zwaar belast wanneer de actieve structuren (spieren) eromheen sterk zijn, in de tweede plaats wordt de kraakbeenmatrix die er nog wel is gevoed. Kraakbeen kan je vergelijken met een spons. Als je een spons onaangeraakt neerlegt, droogt ie uit. Wanneer de spons in water ligt zal ie daar een beetje van absorberen, maar pas echt goed gevuld raakt ie door erin te knijpen. Zo zit het ook met kraakbeen, door te bewegen vult de ruimte tussen de collageenvezels zich met gewrichtsvocht en neemt het toe in volume. Deze toename maakt dat de botuiteinden verder van elkaar af liggen waardoor het risico op prikkeling van het botvlies kleiner is. De pijnklachten nemen dus af.

Beweging als medicijn

Dat beweging een goed medicijn is bij artrose, is ook bij zorgverzekeraars bekend. Hoewel fysiotherapie in principe alleen wordt vergoed via een aanvullend pakket, geldt voor artrose aan heup of knie dat je recht hebt op 12 behandeling per kalenderjaar vanuit de basisverzekering.

Oefenruimte - Fysio Fitness - Fysiotherapie Deurne - Fysio Jansen