Eigen gedachten zijn oorzaak van de stressreactie

Deskundigen zijn het er over eens dat een belangrijke oorzaak van stressreacties, zo niet de belangrijkste oorzaak, onze eigen gedachten betreffen die wij hebben over de gebeurtenis die zich voordoet. Dus dat betekent dat niet de situatie op zichzelf rechtstreeks leidt tot gevoelens van spanning, maar de wijze waarop wij de situatie waarin we verkeren interpreteren.Een voorbeeld: stel je de situatie voor dat je een grote hond op straat tegenkomt. Wat denk je in zo’n situatie? Misschien denk je: ‘wat een mooi beest’. Hierdoor blijf je rustig en loopt gewoon verder. Het kan ook zijn dat je denkt: ‘oh jee, die gaat me bijten’. In dat geval voel je spanning of angst en vlucht je misschien weg.

Dit eenvoudige voorbeeld laat zien dat niet zozeer de situatie, maar jouw interpretatie (positief, negatief of neutraal) van die situatie bepaalt wat je voelt en wat je vervolgens doet. Dit betekent dat als je de interpretatie van situaties leert veranderen (van negatief naar neutraal of positief), automatisch ook je gevoel en gedrag zullen veranderen.

 Automatische gedachten
De Amerikaanse psycholoog Albert Ellis heeft een zeer eenvoudig model bedacht dat het verband tussen een stressor (ofwel een gebeurtenis of situatie) en een stressreactie weergeeft: het ABC-model:
A (stressor) + B (betekenisgeving) = C (stressreactie)
Een stressor (A) hoeft dus niet automatisch te leiden tot een stressreactie (C), maar is afhankelijk van de betekenis (B) die er aan wordt gegeven. Mensen hebben dus deels zelf invloed op de stress die ze ervaren.
Bij de stressreacties (C) kan er een onderscheid gemaakt worden tussen ‘disstress’ en ‘eustress’.

  • ‘Disstress’ is negatieve spanning die de gezondheid op langere termijn kan schaden en prestatie verminderend werkt.
  • ‘Eustress’ betekent positieve, gezonde spanning die prestatie verhogend
    werkt. Mensen hebben nu eenmaal een bepaald soort spanning nodig om tot optimale prestaties te komen. Te weinig spanning is niet goed, maar teveel spanning ook zeker niet.