Ruim een derde van de volwassenen heeft weleens rugpijn maar in de meeste gevallen wordt de aanleiding nooit achterhaald. Artsen kennen weliswaar de mechanismen die rugproblemen veroorzaken, maar het is vaak moeilijk om de precieze bron van de pijn op te sporen.

Bij rugproblemen gaat het gelukkig dikwijls om een onschuldige, maar vervelende kwaal die zonder behandeling overgaat en geen nader onderzoek vereist. Meestal zijn de klachten te wijten aan een zwakke spiertonus, aan spierspanning of –kramp, of aan verrekking. Toch is rugpijn soms een teken van iets ernstigere en daarom is het belangrijk de verschillende problemen te herkennen.

Verrekking en verdraaiing

De bekendste oorzaak van rugproblemen is een lichte blessure van de zachte weefsels in de rug, zoals verrekking van een spier, pees of gewrichtsband. Dergelijk letsel treedt meestal op tijdens alledaagse bezigheden, zoals tillen of draaibewegingen: door te hoge fysieke belasting van de rug kunnen de zachte weefsels te ver oprekken. Zelfs een dutje in een leunstoel kan uw spieren en banden ongelijk belasten en klachten veroorzaken. Vooral de onderrug is gevoelig voor spierproblemen, omdat die de as vormt waar het bovenlichaam om draait. Als de spieren of gewrichtsbanden in de rug verrekken of scheuren, zwelt het weefsel op en dat veroorzaakt pijn of stijfheid. Soms is de pijn er direct, soms pas na enkele dagen. Een geblesseerde spier kan ook ‘in de knoop’ raken en verkrampen. Dit soort kramp is een bekende reactie op letsel en heeft tot doel het pijnlijke gebied stil te leggen en verdere schade te voorkomen, maar de pijn kan ondragelijk zijn. Een plaatselijke kramp kan over een groot deel van de rugklachten geven, omdat de spanning ook de naburige spieren beïnvloedt. In de meeste gevallen zijn de klachten van verrekking en verdraaiing binnen enkele weken hersteld. In de tussentijd kunt u pijnstillers of een warmtekompres toepassen om het ongemak te verlichten.

WAARSCHUWING

Rugpijn die gepaard gaat met een van de onderstaande symptomen kan wijzen op ernstige rugproblemen, zoals een uitpuilende tussenwervelschijf (hernia), gebroken wervel of een werveltumor, maar ook op problemen in de borst- of buikholte.

  • Onverklaarbare koorts met rugpijn
  • Controleverlies over blaas of darmen
  • Rugpijn na een ernstige klap of val
  • Rode verkleuring of zwelling op de rug of ruggengraat
  • Uitstralende pijn of tintelingen in de benen of een zwak of verdoofd gevoel in billen, bekken of benen.
  • Een brandend gevoel bij het plassen of bloed in de urine
  • Pijn die u uit de slaap houdt of die bij liggen verergert
  • Zeer hevige pijn

 

Gewrichtsproblemen

De wervelkolom heeft een ingewikkelde constructie en dat maakt hem extra gevoelig voor structurele rugproblemen. Alle 26 botten zijn onderling met elkaar verbonden door drie afzonderlijke gewrichten. Dat betekent dat zich in de rug op veel punten slijtage en wrijving kunnen voordoen.

Artrose

De voortschrijdende gewrichtsziekte artrose kenmerkt zich door de langzame achteruitgang en slijtage van het kraakbeen van de gewrichten. De aandoening kan op elk punt van de wervelkolom ontstaan, maar de wervels in de onderrug en de nek zijn het meest kwetsbaar, omdat dit de gebieden zijn die in het leven van alledag het zwaarst worden belast en het meest hebben te verduren. Het verlies aan kraakbeen heeft vernauwende gewrichtsruimten en schurende wervels tot gevolg en dat veroorzaakt ontstekingen, pijn, zwelling en stijfheid. Soms gaat het kraakbeenverlies gepaard met de groei van benige uitsteeksels rond de gewrichten. Deze uitsteeksels kunnen tegen een zenuwbaan drukken en zo bijvoorbeeld ischias veroorzaken.

Spondylitis

Deze vorm van artritis tast vooral de gewrichten van de wervelkolom aan vooral de gewrichten die de wervelkolom met de heup verbinden. Anders dan bij artrose, dat hoofdzakelijk het gevolg is van slijtage, zijn de oorzaken van spondylitis niet geheel duidelijk, hoewel de genen waarschijnlijk wel een rol spelen. De aandoening treft ongeveer 1 op de 200 mensen. De problemen beginnen vaak met een pijnlijke en stijve onderrug. De stijfheid is ’s morgens of na een periode van rust meestal het ergste. De ziekte kan zich in een periode van verscheidene maanden geleidelijk over de wervelkolom verspreiden en daarbij andere gewrichten aantasten.

Rughernia

De schijven tussen de wervels hebben in het gewone leven veel te verduren. Elke tussenwervelschijf bestaat uit twee delen: een zachte, geleiachtige kern die de nucleus pulposus wordt genoemd en een sterkere buitenste ring van ligamenteus bindweefsel, de annulus fibrosus. Door een scheur in de buitenste ring kan de geleiachtige nucleus pulposus naar buiten puilen. De tussenwervelschijven zelf hebben nauwelijks zenuwaanvoer, zodat een uitpuilende schijf meestal geen pijn doet. Als daarbij echter een zenuwwortel bekneld raakt, kan er uitstralende pijn naar armen of benen optreden en spreken we van een hernia. Als de tussenwervelschijf niet verder wordt belast, kan er uitstralende pijn naar armen of benen optreden en spreken we van een hernia. Als de tussenwervelschijf niet verder wordt belast, kan de uitpuilende massa verdrogen en verdwijnt de druk op de zenuw. Daarna vormt zich littekenweefsel over de scheur in de annulus fibrosus. Pijnstillers of manipulatie door een osteopaat kunnen de klachten verlichten. Circa 1 op de 20 gevallen van acute rugpijn is te wijten aan een hernia. Ruim 80% van de herniagevallen ontstaat in de onderug en vooral bij mensen tussen de 30 en 50.In die levensperiode verzwakt de anulus fibrosus. Na het 50elevensjaar wordt de nucleus pulposus harder en komen problemen minder vaak voor. Een nekhernia doet zich vooral voor tussen de 40 en 60.

Wervelbreuken

Naarmate de jaren verstrijken en de hoeveelheid calcium in de botten afneemt, wordt u steeds gevoeliger voor osteoporose. De aandoening kan alle botten in het lichaam treffen, maar bij bepaalde delen van het skelet, zoals de wervels, is het risico van een breuk extra groot, vooral bij vrouwen. Wervelbreuken zijn vaak inzakkingsfracturen: kleine breuken waardoor de wervels verticaal inzakken. De oorzaak ligt vaak in de belasting door alledaagse bezigheden en tot de gevolgen behoren geleidelijk lengte verlies, rugpijn en ander pijnklachten. Als de wervels beginnen te verschrompelen, kunnen er allerlei andere rugproblemen optreden, zoals zenuwbeknellingen, spierkrampen en artritis. Soms ontwikkelt de ziekte zich zo geleidelijk, dat er nooit een diagnose wordt gesteld, maar artsen menen dat osteoporose een veelvoorkomende oorzaak is van de chronische rugpijn bij ouderen. Als u ouder bent dan 50 jaar en langdurig rugproblemen heeft, bespreek dan de mogelijkheid van een botdichtheidsmeting met uw arts.

Zenuwproblemen

Aangezien zenuwen op hun weg naar de hersenen de wervelkolom passeren, lijkt het soms alsof de pijn in een ander lichaamsdeel van de rug afkomstig is. Men noemt dit gerefereerde pijn. Aandoeningen die dergelijke pijnklachten veroorzaken zijn onder meer maagzweren, nierziekten, eierstokcysten en alvleesklierontsteking. Omgekeerd kan gerefereerde pijn ook voorkomen. Letsel aan zenuwen in of rond de ruggengraat kan pijn veroorzaken die naar andere lichaamsdelen lijkt uit te stralen. Tot de aandoeningen die de oorzaak of het gevolg van zenuwletsel zijn, behoren de volgende.

  • Wervelkanaal stenose Een vernauwing van het zenuwkanaal zet het ruggenmerg onder druk en dat kan pijn, een verdoofd gevoel, een ’slapend’ gevoel, spierzwakte of darm en blaasproblemen veroorzaken. Daarbij trekt de pijn tot in de bil, het dijbeen of zelfs tot in het gehele been door. Mogelijke oorzaken van een wervelkanaalstenose zijn aangeboren lichamelijke afwijkingen, uitpuilende tussenwervelschijven of artrotische benige uitsteeksel die tegen de zenuw drukken.
  • Ischias De grote beenzenuw is de grootste zenuw in het lichaam en de belangrijkste zenuw die door het been loopt. Een van de bekendste oorzaken van gerefereerde pijn is een beknelling van deze beenzenuw in de onderrug door een uitpuilende tussenwervelschijf of een benig uitsteeksel dat tegen de zenuw drukt. De pijn bij ischias straalt van de onderrug tot in de tenen uit

Meer lezen over rugpijn/rugklachten?

Rugproblemen