Fysiotherapie en oncologische revalidatie

Als je (zware) behandelingen tegen kanker moet ondergaan, of ondergaan heeft, denk je vermoedelijk niet als eerste aan het op peil houden van je conditie. Toch is het zinvol om daar bij stil te staan. Uit onderzoek blijkt namelijk dat het veel voordelen heeft om tijdens de behandeling tegen kanker een speciaal daarvoor ontwikkeld trainingsprogramma te volgen. Veel mensen vinden het fijn om zelf aan de slag te kunnen met het herstel.

Het doel van de fysiotherapeutische behandelingen:

  • Minder vermoeidheid
  • Betere algehele conditie
  • Gezonder lichaamsgewicht, BMI, buikomvang en lichaamssamenstelling
  • Verbeteren van het kwaliteit van leven
  • Betere coping en zelf management
  • Verlagen gezondheidsrisico

Is therapie bij kanker zinvol?

In de oncologie worden kwaadaardige (maligne) nieuwvormingen oftewel kanker behandeld. Daarnaast kunnen nieuwvormingen ook goedaardig (benigne) zijn of zich in een fase bevinden waarin nog niet duidelijk is of zij goed- of kwaadaardig zijn. Het hebben van kanker is zowel fysiek als psychisch traumatiserend. De kwaliteit van het leven worden zowel fysiek, psychisch als sociaal negatief beïnvloed. Ook bij patiënten die chemotherapie of radiotherapie ondergaan, is de kwaliteit van leven sterk verminderd door het fysiek slechter functioneren en de ervaren slechte gezondheid.

De richtlijn ‘oncologische revalidatie’, de (KNGF) beweegstandaard en de Evidence Statement Borstkanker benadrukken het belang van bewegen voor, tijdens en na de diagnose kanker. Ook specifieke studies naar de effecten van fysiotherapie bij patiënten na borstkankeroperaties zijn positief. De combinatie van advisering en oefeningen met de armblijken de functie van de arm te verbeteren en zwelling en pijn te verminderen. Na de medische behandeling zal de ‘surivor’ het gewone leven weer op moeten kunnen pakken. De taak van de fysiotherapeut is vooral de negatieve gevolgen van de medische behandeling verminderen. Het beroepsprofiel van de fysiotherapeut omschrijft de taak van de fysiotherapeut bij deze doelgroep perfect.

 

De fysiotherapeut:

  • Creëert mogelijkheden tot het verbeteren of het in stand houden van het participatieniveau van de patiënt.
  • Voorkomt hulpvragen, gezondheidsproblemen en herhaling van gezondheidsproblemen op het gebied van bewegen.
  • Heft gezondheidsproblemen op (benoemd in functies, activiteiten en participatie), vermindert deze of helpt deze te compenseren.
  • Biedt begeleiding en ondersteuning gedurende het lijden van de patiënt.
  • Beinvloed attitude, gedrag en leefstijl van de hulpvrager voor zover ze een relatie hebben met de hulpvraag en/of het gezondheidsprobleem.
  • Beïnvloedt de woon- en werkomstandigheden voor zover deze een relatie hebben met de hulpvraag en/of het gezondheidsprobleem.

De Rol van de fysiotherapeut is vooral gericht op het fysieke vlak. Maar suggereren dat de fysiotherapeut enkel fysiek werkt, doet het vak tekort. De moderne fysiotherapeut fungeert veel meer als coach.

Doelstellingen van fysiotherapie en medische fitness bij oncologische patiënten:

  • Verbeteren kwaliteit van leven
  • Verminderen symptomen zoals vermoeidheid
  • Verbeteren zelfstandig functioneren
  • Verbeteren algehele mentale en fysieke conditie

De fysiotherapeutische interventies bestaan uit:

  • Advies en coaching (gedragsverandering naar gezonde levensstijl)
  • Medische Fitness/Oefentherapie (krachttraining, cardiotraining en functionele training)

Verschillende fasen van oncologie

  • Curatieve fase: in de curatieve fase heeft de medische behandeling het doel om genezing te bereiken. In deze fase zal een optimale conditie positief werken. Na de curatieve behandeling staat het bestrijden van de gevolgen van de behandeling, opbouwen van de conditie en re-integratie (werk- en Sporthervatting) centraal.
  • Palliatieve fase: In de palliatiee fase is de medische behandeling gericht op het remmen en/of vermindering of het voorkomen van klachten. In deze fase kan genezing niet meer worden bereikt. Verbeteren van de QOL staat ventraal de patient moet leren omgaan met de situatie en het feit dat ij niet (volledig) zal herstellen. Bestrijden van de symptomen en optimaliseren van de leefstijl staan centraal.
  • Terminale fase: De terminale fase is de laatste levensfase. In deze fase is de ziekte zodanig voortgeschreden dat de dood nabij is. De medische behandeling is gericht op het optimaliseren van de laatste levensfase. Doel in deze fase is het zoveel mogelijk onderhouden van functies door middel van actieve oefeningen (zover als mogelijk), ademhalings- en ontspanningsoefeningen.

Doelen oncologische revalidatie

Fysieke doelen:

  • Optimaliseren/handhaven gewenste fysieke conditie en activiteitenniveau
  • Preventie of verminderen van vermoeidheidsklachten
  • Optimaliseren/handhaven lichaamsgewicht en -samenstelling

Psychische/sociale doelen

  • Nieuw emotioneel evenwicht bereiken
  • Functioneel omgaan met de ziekte en beperkingen
  • Zo optimaal mogelijk functioneren in het arbeidsproces/huishoudelijke taken en vervullen van rol in gezin/sociale relaties en vrijetijdsbesteding.

Veel gestelde vragen over oncologische revalidatie bij Fysio Jansen

Fysiotherapie wordt vanuit de basisverzekering beperkt vergoed. In het geval van radiotherapie en/of chirurgische behandeling bij een oncologische aandoening is sprake van een chronische indicatie volgens de lijst Borst. In dit geval is er sprake van 1 of 2 jaar chronische fysiotherapie die vergoed kan worden vanuit de basisverzekering. Wanneer goedkeuring is gegeven voor fysiotherapie van een chronische aandoening (kanker) vallen de eerste 20 behandelingen niet binnen de basisverzekering. Deze 20 behandelingen worden alleen vergoed als u een voldoende hoge aanvullende verzekering heeft. Overige behandelingen dienen zelf betaald te worden als het niet gedekt wordt door de aanvullende verzekering. Vanaf de 21e behandeling krijgt u volledige vergoeding. Dit gaat echter wel van het eigen risico af. In geval van chemotherapie zonder radiotherapie en/of chirurgische behandeling is er geen sprake van een chronische indicatie. Hiervoor zal contact moeten worden gelegd met uw zorgverzekeraar. Neem contact op met uw fysiotherapeut voor de mogelijkheden.

Even een voorbeeld;
Stel u heeft een aanvullende verzekering ‘Basis’ van CZ. U krijgt dan de eerste 9 behandelingen vergoedt vanuit de aanvullende verzekering als u in datzelfde kalenderjaar nog geen fysiotherapiebehandelingen heeft ondergaan. Vervolgens ontvangt u van de volgende 11 behandelingen een rekening (+/- 320,- maar dat is afhankelijk van het tarief). Dan heeft u de eerste 20 behandelingen gehad en wordt het vervolgens 12/24 maanden na startdatum van de eerste behandeling uit uw basisverzekering vergoed.

Voor de basisverzekering geldt een verplicht eigen risico voor iedereen die 18 jaar of ouder is. Voor het jaar 2021 is deze vastgesteld op € 385. Het verplicht eigen risico (eventueel verhoogd met een vrijwillig eigen risico) geldt per jaar. De eerste zorgaanspraken die vanuit de basisverzekering vergoed worden, komen ten laste van dat eigen risico. Dit kan voor fysiotherapie zijn, maar ook voor andere zorg. Het gaat dus om de eerste nota’s van zorg uit de basisverzekering.

De meeste mensen ervaren vermoeidheid tijdens de behandeling. Bijna 30% blijft chronisch ernstig vermoeid. Ook emotionele problemen zoals angst en depressie komen vaker voor bij mensen met kanker dan onder de algemene bevolking.

Kanker en de behandeling ervan hebben daarnaast een negatieve invloed op de lichamelijke fitheid en kunnen klachten aan het bewegingsapparaat (spieren, gewrichten en zenuwen) veroorzaken. Zowel chemotherapie als radiotherapie kunnen het risico op hart- en vaatziekten vergroten. Deze klachten maken het moeilijker om te bewegen en te sporten. Overlevenden van kanker zijn relatief vaak inactief. Deze inactiviteit kan de afgenomen fitheid en vermoeidheid verder versterken, en het risico op hart- en vaatziekten en andere chronische aandoeningen verhogen. 

Mensen die tijdens de behandeling tegen kanker bij een speciaal geschoolde fysiotherapeut trainen:

  • Behouden hun fitheid en spierkracht
  • Hebben minder klachten van misselijkheid, vermoeidheid of pijn
  • Verdragen de chemotherapie beter en hebben een lager risico op voortijdig stoppen van de behandeling
  • Gaan sneller en meer uren aan het werk na de behandeling

Mensen die na afloop van de behandeling tegen kanker bij een speciale fysiotherapeut trainen:

  • Hebben sneller herstel en fitheid en spierkracht
  • Hebben sneller herstel van vermoeidheid
  • Kunnen sneller hun dagelijkse activiteiten hervatten